Δύο πρόσφατες και κρίσιμες εξελίξεις στη Γερμανία και την Ιταλία ανέδειξε πρόσφατα η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Δημοσιογράφων (EFJ), οι οποίες επιβεβαιώνουν ότι τα τελευταία χρόνια το δικαίωμα των πολιτών στην πληροφόρηση και ο ελεγκτικός ρόλος του Τύπου δέχονται συστηματικά πλήγματα από τις ίδιες τις κυβερνήσεις.
Στη Γερμανία, στις 2 Ιουλίου 2026 η επιτροπή συνασπισμού της κυβέρνησης, αποτελούμενη από την κεντροδεξιά πολιτική συμμαχία της Χριστιανοδημοκρατικής/ Χριστιανοκοινωνικής Ένωσης (CDU/CSU) και του Σοσιαλδημοκρατικού κόμματος (SPD), προχώρησε στην τροποποίηση του γερμανικού Νόμου για την Ελευθερία της Πληροφόρησης, περιορίζοντας δραστικά την δυνατότητα των δημοσιογράφων και των πολιτών στην απόκτηση πληροφοριών που αφορούν ενέργειες της κυβέρνησης και των δημόσιων αρχών.
Η επιτροπή επιδιώκει να εφαρμόσει πέντε βασικές τροποποιήσεις στον Νόμο:
- Οι δημοσιογράφοι και οι πολίτες θα πρέπει πλέον να αποδεικνύουν πως έχουν «έννομο συμφέρον» για την απόκτηση επίσημων πληροφοριών. Δίνεται έτσι η ελευθερία στις αρχές να απορρίπτουν αιτήματα ανθρώπων που αναζητούν πληροφορίες δημόσιου ενδιαφέροντος.
- Από την παραπάνω αλλαγή εξαιρούνται πολίτες εκτός ΕΕ που δεν μένουν στην Γερμανία, οι οποίοι δεν θα μπορούν να πάρουν δημόσια αρχεία, ανεξάρτητα από τη δήλωση «έννομου συμφέροντος».
- Οργανισμοί Μέσων Ενημέρωσης και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών δεν θα μπορούν να υποβάλλουν το παραπάνω αίτημα, μόνο μεμονωμένα άτομα θα έχουν πρόσβαση σε δημόσιες πληροφορίες.
- Το τρέχον τέλος αίτησης πληροφοριών, που ανέρχεται στα 500 ευρώ, αναμένεται να αυξηθεί και να γίνει απαγορευτικό για κάποιους δημοσιογράφους ή πολίτες.
- Η κυβέρνηση θα μπορεί να διαγράφει από αρχεία που χορηγεί ονόματα δημόσιων αξιωματούχων, αποτρέποντας έτσι τον καταλογισμό ατομικής ευθύνης.
Στην Ιταλία, ευρήματα επιτόπιας αποστολής του Media Freedom Rapid Response (MFRR) δείχνουν πως η χώρα παρουσιάζει συνεχή οπισθοδρόμηση στην ελευθερία των Μέσων Ενημέρωσης.
Η ιταλική δημόσια ραδιοτηλεόραση (RAI) υφίσταται έντονη πολιτική παρέμβαση, με την κοινοβουλευτική επιτροπή εποπτείας στα Μέσα να έχει παραλύσει από το μποϊκοτάζ του κυβερνώντος κόμματος τα δύο τελευταία χρόνια. Παράλληλα, η πώληση των Μέσων του ομίλου GEDI απειλεί τη συντακτική ανεξαρτησία και τον πλουραλισμό των Μέσων Ενημέρωσης στη χώρα.
Επιπλέον, οι δημοσιογράφοι αντιμετωπίζουν ακραίους νομικούς κινδύνους, με κυριότερους τις αγωγές SLAPP, που συχνά καταφεύγουν κυβερνητικά στελέχη. Τέλος, η χώρα βρίσκεται στο επίκεντρο ενδιαφέροντος λόγω συστηματικών ψηφιακών επιθέσεων, αλλά και κρατικής παρακολούθησης δημοσιογράφων, μετά το σκάνδαλο υποκλοπών πληροφοριών με το κακόβουλο λογισμικό Graphite Spyware που πούλησε η ισραηλινή εταιρία Paragon Solutions στην ιταλική κυβέρνηση.
Η EFJ προειδοποιεί ότι η κατάσταση στις δύο χώρες απειλεί τον πυρήνα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του κράτους δικαίου και δηλώνει την υποστήριξή της στους συναδέλφους στη Γερμανία και την Ιταλία.
Βρείτε περισσότερες πληροφορίες για τα γεγονότα εδώ: Γερμανία, Ιταλία.
