ΔΙΑΚΗΡΥΞΕΙΣ ΜΠΟΡΝΤΩ ΚΑΙ ΜΟΝΑΧΟΥ

 

Oι διακηρύξεις αρχών δημοσιογραφικής δεοντολογίας του Μπορντώ (1954) και του Μονάχου (1971) αποτελούν σταθμό στην ιστορία του συνδικαλιστικού κινήματος των δημοσιογράφων και των αγώνων τους για περισσότερη ελευθερία και ανεξαρτησία του δημοσιογράφου, προς εκπλήρωση του βασικού χρέους του: να ενημερώνει την Κοινή Γνώμη, υπερασπιζόμενος την ελευθεροτυπία ως εγγύηση του δικαιώματος των πολιτών στην πληροφόρηση.

Οι αρχές των δύο Διακηρύξεων έχουν υιοθετηθεί από πολλές Ομοσπονδίες, Συνδικάτα και Ενώσεις Συντακτών και αποτελούν, πολλές από αυτές, διατάξεις των καταστατικών τους ή μέρος Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας (Γαλλία, Γερμανία, Ελβετία, Αυστρία, Βέλγιο, Σουηδία, Ιταλία, Νορβηγία και αλλού).

 

 

Διακήρυξη του Μπορντώ

Η Διακήρυξη του Μπορντώ έχει ως εξής:

  • Να σέβεστε την αλήθεια διότι το κοινό έχει δικαίωμα να την γνωρίζει.
     

  • Να υπερασπίζεστε την αλήθεια, την ελευθερία της πληροφόρησης, των σχολίων και της κριτικής.
     

  • Να δημοσιεύετε μόνο τις πληροφορίες των οποίων είναι γνωστή η προέλευση.
     

  • Να μην καταπνίγετε τις βασικές πληροφορίες και να μην πλαστογραφείτε τα έγγραφα και τα στοιχεία.
     

  • Να μην χρησιμοποιείτε παράνομες μεθόδους πληροφοριών ή επίσης παράνομες μεθόδους για την απόκτηση των φωτογραφιών και των εγγράφων.
     

  • Να επανορθώνετε κάθε δημοσιευόμενη πληροφορία όταν έχει αποδειχθεί ότι είναι λανθασμένη.
     

  • Να διαφυλάσσετε το επαγγελματικό απόρρητο και την πηγή των πληροφοριών που πήρατε με εμπιστευτικό τρόπο.
     

  • Απαγορεύεται η λογοκλοπή, η συκοφαντία, ο λίβελος, η κακολογία και οι κατηγορίες χωρίς επιχειρήματα. Όπως επίσης και η δωροδοκία για τη δημοσίευση ή την απόκρυψη μιας είδησης.
     

  • Κάθε δημοσιογράφος αντάξιος του τίτλου του είναι υποχρεωμένος να τηρεί αυστηρά τις παραπάνω αρχές, αναγνωρίζοντας το εσωτερικό δίκαιο κάθε κράτους.
     

  • Ο δημοσιογράφος σε επαγγελματικά ζητήματα αποδέχεται μόνο την αρμοδιότητα του επαγγελματικού του χώρου, αποκλείοντας κάθε κυβερνητική επέμβαση.

 

 

Διακήρυξη του Μονάχου

Στη Διακήρυξη του Μονάχου αναφέρονται μεταξύ άλλων:

  • Το δικαίωμα της πληροφόρησης, στην ελεύθερη έκφραση και την κριτική, είναι μία από τις θεμελιώδεις ελευθερίες του κάθε ανθρώπου. Το σύνολο, επομένως, των καθηκόντων και των δικαιωμάτων των δημοσιογράφων πηγάζει από αυτό το δικαίωμα του κοινού, να γνωρίζει τα γεγονότα και τις απόψεις.
     

  • Οι ευθύνες του δημοσιογράφου απέναντι στο αναγνωστικό κοινό, υπερισχύουν κάθε άλλης ευθύνης και ειδικότερα της ευθύνης απέναντι των προϊσταμένων τους και των δημοσίων υπηρεσιών. Η αποστολή της πληροφόρησης, επιτρέπει αναγκαστικά ορισμένα όρια, όπου ήδη οι δημοσιογράφοι επιβάλλουν αυθορμήτως. Αυτός είναι ο στόχος της διακήρυξης των καθηκόντων μας.
     

  • Τα καθήκοντα όμως αυτά δεν μπορεί να γίνουν σεβαστά στην άσκηση του επαγγέλματος του δημοσιογράφου, εφόσον δεν τηρούνται οι συγκεκριμένες συνθήκες επαγγελματικής ανεξαρτησίας και αξιοπρέπειας.

Τα βασικά καθήκοντα του δημοσιογράφου στην έρευνα, στη σύνταξη και το σχολιασμό είναι:

  • Α) Να σέβεται την αλήθεια, όποιες και αν είναι οι συνέπειες για τον ίδιο.
     

  • Β) Να υπερασπίζεται την ελευθερία της πληροφόρησης, του σχολιασμού και της κριτικής.
     

  • Γ) Να μη συγχέει το επάγγελμα του δημοσιογράφου με εκείνο του διαφημιστή και προπαγανδιστή.
     

  • Δ) Να μη δέχεται επιρροές άμεσες ή έμμεσες από τους διαφημιστές. Να απορρίπτει κάθε πίεση και να μη δέχεται παρά μόνο από τους υπεύθυνους της Σύνταξης ανάλογες οδηγίες.

Στην ίδια Διακήρυξη γίνεται αναφορά και στα δικαιώματα των δημοσιογράφων:

  • Ο δημοσιογράφος διεκδικεί την ελεύθερη επαφή με κάθε πηγή πληροφόρησης και το δικαίωμα να διερευνά ελεύθερα όλα τα γεγονότα που συνιστούν τον δημόσιο βίο.
     

  • Το απόρρητο των δημοσίων ή ιδιωτικών υποθέσεων δεν μπορεί να έρχεται σε αντίθεση με την αποστολή του δημοσιογράφου παρά μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις και όταν εξηγούνται καθαρά οι λόγοι.
     

  • Ο δημοσιογράφος έχει το δικαίωμα να αρνείται κάθε υποταγή που θα ήταν αντίθετη με τη γενική γραμμή του δημοσιογραφικού οργάνου, με το οποίο συνεργάζεται, όπως είναι διατυπωμένη εγγράφως στο συμβόλαιο εργασίας.
     

  • Ο δημοσιογράφος δεν μπορεί να εξαναγκαστεί στην εκτέλεση μιας επαγγελματικής πράξης ή στην έκθεση μιας άποψης που θα ήταν αντίθετη στις πεποιθήσεις και στη συνείδησή του.
     

  • Ο δημοσιογράφος λαμβάνοντας υπόψη το λειτούργημα και τις ευθύνες του, έχει δικαίωμα όχι μόνο στην ωφέλεια των συλλογικών συμβάσεων, αλλά και σε προσωπική σύμβαση που θα του εξασφαλίσει την ηθική και υλική ασφάλεια εργασίας, όπως επίσης και σε χρηματικές απολαβές, που να ανταποκρίνονται στο κοινωνικό του ρόλο και οι οποίες είναι αρκετές για να εγγυηθούν την οικονομική του ανεξαρτησία.